Intelligente navraag doen of redetwisten?

Intelligente navraag doen (paṭipucchitabba) is essentieel voor de ontwikkeling van wijsheid. Het impliceert 'het verkennen'; 'bekijken'; 'onderzoeken'; 'inspecteren'; 'navragen' (naar) (upaparikkhanta). Ook een gesprek voeren over de Dhamma, een dialoog hierover aangaan, is heilzaam (kusala) en dus prijzenswaardig. Echter, vanwege een gebrekkig onderscheidingsvermogen (buddhavisaya) en een gebrek aan kennis (vijjā), wordt het intelligent navragen vaak verward met het discussiëren in de vorm van redetwisten (bhaṅḍituṁ) dat rond meningen (diṭṭhi) draait. Dit is vanuit boeddhistisch perspectief verwerpelijk (akusala) omdat het de weg naar bevrijding (vimutti) sluit.

Het zijn de edele mensen (ariyapuggala) binnen de Saṅgha waarbij je terecht kunt met je vragen, en in het bijzonder bij de arahat(s). Het betreft intelligente navraag doen (paṭipucchitabba) over de Dhamma. Niet om met elkaar te wedijveren, te redetwisten. Dat is niet de weg van de Boeddha en de Dhamma, maar van het ego dat juist de bron van het probleem vormt. Het wakkert het hechten aan persoonlijke meningen (sakkāyadiṭṭhi) aan dat de eerste van de tien banden (saṁyojana) vormt die mensen aan het lijden (dukkha) binden. Omdat dit uiteraard een cruciaal aspect is, wordt dit dan ook erg vaak door de Boeddha in toespraken (sutta's) benadrukt. Wanneer je toespraken op SleutelTotInzicht.nl leest en de links van de Pāḷi termen volgt voor een uitleg ervan, is dit werkelijk niet te missen. Maar wanneer iemand geïnteresseerd is in meningen (diṭṭhisneha) is er sprake van verkeerde concentratie (micchāsamādhi) dat leidt tot een verkeerd begrip (micchādiṭṭhi) en daarom bevrijding (vimutti) juist tegenwerkt.

Wanneer de gewone mensen (puthujjana) met elkaar in gesprek zijn, de mensen die niet onderricht (assutavā) zijn en dus niet over ware kennis (vijjā) beschikken, die door de wereld zijn geobsedeerd (rajjati), ingekapseld in een geïndividualiseerd bestaan (sakkāyapariyāpanna) — dan behelst zo'n dialoog weinig of niets van de ware Dhamma. Het zal eerder leiden tot een bos van ideeën en daarom tot verwarring (sammosa) en twijfel (vicikicchā). Zo voedt (āhāra) de ene wereldse mens die aan de wereld is gehecht, het hechten aan de wereld van de andere wereldse mens. Maar een wijs mens begrijpt dit en houdt zich verre van zulke discussies (na vivādameti). Want het leidt niet tot de bevrijding (vimutti) maar tot een hechten (upādāna) aan de wereld vanwege het hechten aan persoonlijke meningen (sakkāyadiṭṭhi).

Het 4e hoofdstuk van de Sutta Nipāta bevat toespraken waarvan de meeste specifiek gaan over meningen.

In de wereld van meningen bezigen mensen zich met vragen zoals: 'wat vind jij hiervan?', 'hoe ga jij hiermee om?', 'wat is jouw ervaring?', 'hoe pak jij dit aan?' etc. Het draait dan steeds om het persoonlijke dat de 'mijn-staat' (mamatta) in stand houdt en vanwege zelfidentificatie kracht wordt bijgezet. De wortels (mūla) hiervan sluimeren diep verscholen in de latente lagen van de geest (anusaya). Iemand die alleen maar praat (vacīparama) en geïnteresseerd is in meningen (diṭṭhisneha), zal nooit ontdekken hoe hij op de juiste wijze moet oefenen (paṭipatti) om bevrijding te realiseren. Deze persoon zal nooit 'de methode zien' (pariyāyadassāvī) van hoe het doel — Nibbāna — te bereiken.

Het wedijveren, het redetwisten, draait om de persoonlijke wereld van 'ik', 'mij', 'mijn' (sakkāyapariyāpanna) dat zich wil meten en vergelijken met anderen en daarom eigendunk (māna) in de hand werkt, een van de tien banden (saṁyojana). Dit impliceert een creatie van grenzen (vimariyādikata) dat niet tot eenheid (samagga), maar tot verdeeldheid (viyatta) leidt. Daarom veroorzaken meningen een verdeeldheid (bheda), disharmonie (paṭivibhatta). De onderliggende oorzaak is begeerte (taṇhā), een van de drie wortels (mūla). Dit leidt niet tot de gewenste vrede (vūpasama) waarnaar de Boeddha verwijst. Om die vrede te verwerkelijken is een helder begrip omtrent de realiteit (asammohasampajañña) noodzakelijk, en dus eenheid van geest (ekaggatā), geen verdeeldheid van geest.

Het redetwisten, het wedijveren, is de Dhamma in een discutabel licht stellen. Het is onethisch, disrespectvol en is zeer in strijd met wat de Boeddha echt heeft onderwezen. Het is een hoedanigheid van twijfelen (vicikicchā). Daarom redetwist een wijs mens niet; die is zo stil als een diep meer. De Boeddha zei: 'De wereld wil met mij redetwisten, maar ik redetwist niet met de wereld.' De Boeddha zweeg altijd als hij wist dat mensen er een bepaalde mening (diṭṭhi) op na hielden, omdat hij wist dat zulke personen niet open kunnen staan voor wat is (yathābhūta). Boeddhisme is een ontdekking, maar hoe kun je nieuwe dingen ontdekken (passati) als je hecht aan je eigen beperkte wereld of als je jezelf op sleeptouw laat nemen door wat mensen allemaal zeggen? Dat is niet mogelijk.

Waarheid (sacca) en dus de Dhamma, is niet discutabel. De Dhamma is onwrikbaar (akuppa), en wie de Dhamma ziet is begiftigd met een onwrikbaar vertrouwen (aveccappasāda) in de Boeddha. Zo'n persoon gaat niet naar discussies. Die gaat naar de drie juwelen (tiratana), d.w.z. Boeddha, de Dhamma en de Saṅgha: daar zoekt hij zijn heil in. Dit zijn de mensen die de Dhamma zien of ten minste gewillig zijn om de Dhamma te zien. De Boeddha zei (verkort): 'Wie de Dhamma niet ziet, ziet mij niet. Wie de Dhamma ziet, ziet mij.' (It092)

De meeste mensen zijn erg geïnteresseerd in meningen (diṭṭhisneha) en juist daarom minder geïnteresseerd in de ware Dhamma. Meningen en geredetwist zijn het pad van Māra die het goede Pad sluit en het verkeerde pad opent. Ga niet naar deze kwade vriend (pāpamitta), maar naar goede vrienden (zie mitta).

Op SleutelTotInzicht.nl zijn de woorden van de Boeddha in de vorm van toespraken (sutta's) massaal aanwezig, rechtstreeks vertaald a.d.h.v. de woorden van de Boeddha en uitgebreid toegelicht. Ga naar de Boeddha, de Dhamma en de Saṅgha. Niet alleen voor je eigen geluk, maar ook voor het voortbestaan van de missie van de Boeddha en het geluk van velen.

Veel mensen hebben allerlei ideeën over de Dhamma, maar een idee is de waarheid niet. Het voert weg van de realiteit. Om de ware Dhamma te zien brengt een wijs mens alles tot rust. In die rust maken ideeën plaats voor het licht van wijsheid dat de Dhamma kan zien. Hoe je dit doet lees je op De basis van meditatie.