Wijsheid

Paññā

paññā

'Wijsheid'; 'begrip'; 'kennis'; 'inzicht'.

De Pāḷi term paññā omvat een erg breed veld. Echter, de specifieke boeddhistische kennis of wijsheid, als een onderdeel van het Edel Achtvoudige Pad (Ariya Aṭṭhaṅgika Magga) als bevrijding, is inzicht (vipassanā). D.w.z. de intuïtieve kennis die de vier stadia van heiligheid (zie ariyapuggala) tot stand brengen en de realisatie van Nibbāna, en tevens bestaat uit het doordringen (paṭivedha) van vergankelijkheid (anicca), lijden (dukkha), en het onpersoonlijke (anatta) van alle bestaansvormen. Voor meer details, zie tilakkhaṇa.

Met verwijzing naar de toestand van het ontstaan van kennis of wijsheid, onderscheid men drie vormen: 1. kennis die gebaseerd is op nadenken (cinta mayā paññā); 2. kennis die gebaseerd is op leren (suta mayā paññā); 3. kennis die gebaseerd is op mentale ontwikkeling (bhāvanā mayā paññā).

D33

1. "Gebaseerd op nadenken (cinta mayā paññā) is die kennis die men heeft verworven door zelf na te denken, zonder het van anderen te hebben geleerd."

2. "Gebaseerd op leren (suta mayā paññā) is die kennis die van anderen vernomen is en zodoende verkregen is door te leren."

3. "Gebaseerd op mentale ontwikkeling (bhāvanā mayā paññā), is die kennis die iemand op de een of andere manier verkregen heeft middels mentale ontwikkeling die de fase van volledige concentratie bereikt (zie appanāsamādhi)."

Vis 14

Wijsheid is één van de vijf krachten (zie bala), één van de drie soorten van training (zie sikkhā), één van de perfectheden (pāramitā), en één van de zeven schatten (dhana).