Aandacht, de eerste fase in het proces van bewustzijn

Avajjana

Aandacht is het aspect dat al het nodige werk doet om tot juist begrip te komen.

avajjana

'Aandacht schenken'; 'betrokken raken'.

Avajjana is een van de 14 functies van bewustzijn (viññana kicca). De aandacht of betrokkenheid van de geest naar een object vormt de eerste fase in het proces van bewustzijn oftewel de cognitieve opeenvolgingen. Er zijn 2 soorten:

A. Als een object door de 5 fysieke zintuigen wordt betrokken, wordt het 'betrokkenheid via de vijf poorten' genoemd (pañca dvaravajjana).

B. In het geval van een mentaal object wordt het 'betrokkenheid via de poort van de geest' (mano dvaravajjana) genoemd.

Wanneer er zich een probleem voordoet kan dat erg lastig zijn. Het niet zien van het probleem houdt het probleem in stand, maar zodra je het ziet verdwijnt het. De belangrijkste voorwaarde hiervoor is aandacht (avajjana). Wanneer je aandacht schenkt aan wat er zich op een bepaald moment afspeelt, ga je echt zien wat er is. Vanwege het echt zien ontstaat er echt of juist begrip (samma ditthi). Dit proces begint altijd met aandacht wat voor het begrijpen zorgt. Het begrijpen zorgt voor het verdwijnen van het probleem oftewel het ophouden van lijden (dukkha). Daarom draait het in het leven allemaal om begrip en daarom heeft lijden een functie, namelijk om intelligente (viññu), wijze mensen te worden. Elk weldenkend mens kan inzien dat dingen in het leven beter lopen wanneer je wel aandachtig bent, dan wanneer je niet aandachtig bent. Zo eenvoudig is het. Maar 'weldenkend' daar is wel wat mee gezegd...

Waarom aandacht (avajjana) zo essentieel is, is dat het een belangrijke functie van bewustzijn (viññana kicca) is. Het is namelijk de eerste fase in het proces van bewustzijn oftewel de cognitieve opeenvolgingen (citta vithi). Wanneer er geen of onvoldoende aandacht is, zullen er kort gezegd, verdraaiingen (vipallasa) ontstaan in waarnemingen, bewustzijn en visie. Waarom aandacht zo belangrijk is, is niet alleen omdat het de eerste fase in het proces van bewustzijn is, maar ook omdat de cognitieve fases in dit proces elkaar in een razendsnel tempo opvolgen waardoor de geest heel snel is. Als aandacht te zwak of te langzaam is, heeft de geest al iets 'gecreëerd' wat niet tot voordeel strekt.

Aandacht (avajjana) is het aspect dat al het nodige werk doet om tot juist begrip te komen. Vanwege juist begrip (samma ditthi) of helderheid van bewustzijn (sampajañña), worden we bevrijd van de bezoedelingen. Want zodra we begrijpen dat bezoedelingen alleen maar voor moeilijkheden en dus voor lijden zorgen, vindt de aanvang van het uitrukken van bezoedelingen vanzelf plaats. Dit kan alleen via een natuurlijk proces voltrekken: het proces waarin helder begrip ontstaat. Het is niet een proces waarbij een 'ik' of 'persoon' is die de bezoedelingen uitrukt. Het 'ik' is juist 'de voeder' van onbegrip waardoor bezoedelingen in stand worden gehouden.

Extra aanbevelingen

Document info
RegID OTjJUhPDXXo4W7s
Bijgewerkt 30 januari 2024 21:19:36
Auteur Peter van Loosbroek — Ananda
Locatie www.sleuteltotinzicht.nl
Copyright Zie a.u.b. copyright www.sleuteltotinzicht.nl/glb_copyright.htm
Overig Geen