Eenvoudig en goed mediteren

Ben je werkelijk een vrij mens? Als dat zo is, dan zullen er geen ideeŽn, oude ervaringen, gewoontes etc. tussenbeide komen wanneer je dingen waarneemt. Je kunt dan steeds een nieuw mens zijn met altijd weer nieuwe mogelijkheden omdat je geest helder en fris is. Maar je moet leren om je ego te laten 'sterven' ten aanzien van alles wat dat ego tegenkomt. Dat is de ware bevrijding, de bevrijding van innerlijke slavernij en de bevrijding van de wereld waarin je leeft. Wanneer het ego niet meer tussenbeide komt is de voorwaarde om echt te zien en echt te luisteren geschapen. Dat is de voorwaarde voor waar inzicht. Dat is de voorwaarde voor de groei naar volwassenheid en volmaakt geluk.

Inhoudsopgave

Inleiding

Contactgegevens

Waar het allemaal om draait

Wat is meditatie?

Algemene richtlijnen

Richtlijnen bij de ademhaling meditatie

Richtlijnen voor het mediteren op gevoelens

Richtlijnen voor het mediteren op de geest

Je meditatie onderwerpen opbouwen en afwisselen

De eerste 3 weken

De vierde week

De vijfde week

Na de vijfde week

Inleiding

Dit document heb ik in eerste instantie geschreven voor mensen die beginnen met meditatie. Maar ook voor gevorderden zal deze bron een betekenisvolle bijdrage leveren. Hoewel er veel is geschreven over meditatie en boeddhisme, is er ook veel verkeerde informatie verstrekt door schrijvers die denken kundig te zijn op dit gebied.

De bedoeling van deze verhandeling is, om op een eenvoudige wijze de meest essentiŽle basisaspecten van boeddhistische meditatie kort en bondig bij te brengen. Zo kan op een snelle en verantwoorde wijze, in hetzelfde licht met meditatie worden begonnen, zoals de Boeddha het werkelijk heeft onderwezen. In deze verhandeling wordt dus niet uitgeweid over diverse details van de boeddhistische Leer. Daarvoor kun je terecht op mijn website.

Mocht je vragen hebben, neem dan gerust even contact met mij op.

Contactgegevens

Peter van Loosbroek

Internet: www.sleuteltotinzicht.nl
E-mail: info@officeprograms.nl
Telefoon: 06 218 532 20

Waar het allemaal om draait

Om vrij van het lijden, van problemen, van moeilijkheden te zijn, draait alles om inzicht oftewel begrip. Begrip is het eerste item van het Achtvoudige Pad dat de Boeddha heeft onderwezen. Er kan geen waar inzicht zijn wanneer er begeerte is. Begeerte, egoÔsme dus, beperkt de visie tot de eigen persoonlijke wereld. Begeerte (lobha) vormt de voorwaarde voor haat (dosa) en onwetendheid (moha). Haat, een aspect binnen de gevoelswereld (niet voor niets een van de vijf aggregaten), doet de geest 'borrelen' zoals water dat aan de kook is. De oppervlakte van kokend water weerspiegelt niets, er is geen helderheid. Wanneer er begeerte is, kun je geen controle over je gevoelens hebben en zal haat dus sneller de kop opsteken. Wijsheid is dan ver te zoeken en de voedingsbodem voor onwetendheid is dan sterk aanwezig. Onwetendheid is vooral te wijten aan de aanwezigheid van begeerte.

In elk geval moet goed begrepen worden dat begeerte, haat en onwetendheid geen op zichzelf bestaande zaken zijn, maar dat begeerte binnen het boeddhisme wordt aangeduid als de hoofdoorzaak van alle ellende. In het boeddhisme spreken we niet van een allereerste begin; alle dingen hebben altijd meerdere oorzaken.

Door begeerte gaan we onszelf identificeren met wat we waarnemen. Zoals gezegd zorgt begeerte voor egoÔsme. Het 'ik' komt dan steeds tussenbeide met wat we zien, horen, ruiken, proeven, voelen, denken, en zal daardoor waarnemingen verdraaien en een verkeerd beeld van de realiteit opbouwen. We zijn dan 'zelfbewust', m.a.w. 'bewust van ik'. Bewustzijn heeft een functie, namelijk om objectief gewaar te zijn. Door de aanwezigheid van begeerte tijdens het zien, horen, etc., wordt er a.h.w. een zelfbewustzijn opgebouwd. Maar in de afwezigheid van begeerte tijdens het waarnemen, zal het bewustzijn kunnen functioneren zoals het hoort. In die toestand (in de afwezigheid van begeerte) is er sprake van objectief gewaarzijn. Dat is het licht van inzicht waarin we de dingen kunnen zien zoals ze werkelijk zijn. Dat is het doel en de manier waarop dit doel wordt nagestreefd.

Dat begeerte de hoofdoorzaak van het lijden is, en dat de wortel te vinden is in de zintuigen (het niet onder controle hebben ervan), daar laat de Boeddha geen onduidelijkheid over bestaan: "Maar waar ontstaat deze hunkering en waar wortelt deze zich? Overal in de wereld (van het oog, oor, etc.) waar hartstochtelijke en aangename dingen zijn, daar ontstaat deze hunkering en daar heeft het zich geworteld."

Het zou een voordeel voor je zijn wanneer je bovenstaande begrijpt. Maar als je bovenstaande slechts gedeeltelijk begrijpt of zelfs helemaal niet, maak je dan geen zorgen. De instructies voor meditatie die hierna volgen, zullen je uiteindelijk vast en zeker tot een diep begrip leiden.

Wat is meditatie?

Het Pali woord voor meditatie is bhavana en betekent 'mentale ontwikkeling'. Het is dus een proces, het is de beoefening van een pad dat leidt tot de opheffing van al het lijden.

De uitgangsbasis van meditatie is dat je zittend mediteert (op een kussentje, meditatiebankje, een stoel, etc.). In deze zittende meditatie leg je de basis om in je dagelijks leven dingen helderder te kunnen zien. Het is een soort basistraining voor het leven in de praktijk bij alles wat je doet. Naarmate je 'de basistraining' ontwikkelt, zal je oplettendheid in het dagelijks leven toenemen, je wordt zorgvuldiger, kritischer, onderzoekender van geest, etc. Doordat je dieper van geest wordt, verliezen de onbenulligheden de aandacht omdat je meer geÔnteresseerd raakt in de essentiŽle dingen van het leven. Dat is de voorwaarde om de dingen te doen die gedaan moeten worden.

Algemene richtlijnen

Richtlijnen bij de ademhaling meditatie

In deze sectie zullen we een belangrijke basis leggen voor 'de manier van mediteren'. De meeste aspecten gelden ook voor andere meditaties.

Richtlijnen voor het mediteren op gevoelens

Gevoelens nemen een erg belangrijke plaats in die de kwaliteit van het mentale gebied sterk beÔnvloeden. Ze hebben een functie, maar als de geest niet correct functioneert, functioneren de gevoelens ook niet correct. Er bestaat dan de kans dat we door gevoelens overweldigd worden en dat ons leven door gevoelens wordt beheerst. Om dit te voorkomen is het belangrijk te weten hoe gevoelens ontstaan.

Eenvoudig gezegd zijn er drie soorten gevoelens: aangename, onaangename en neutrale (of gelijkmoedige) gevoelens. Wanneer onze zintuigen krijgen wat ze begeren, ontstaat er een aangenaam gevoel; krijgen ze dat niet, dan ontstaat er een onaangenaam gevoel in de vorm van frustratie, teleurstelling, depressie of zelfs woede. Gevoelens ontstaan a.d.h.v. voorkeur en afkeer. Daarom kunnen gevoelens niet bestaan zonder bewustzijn. Wanneer het bewustzijn egocentrisch geladen, m.a.w. als het zelfbewustzijn dominant is, zullen de gevoelens eveneens een dominantere rol gaan spelen. Hoe meer begeerte er is, hoe meer zelfbewustzijn, hoe heviger de gevoelens zullen zijn. Zo zien we dat de hoofdoorzaak van deze ellende nog steeds begeerte is.

Om gevoelens de baas te worden, moet je leren om ernaar te kijken, net als een poortwachter die ziet welke mensen naar binnen gaan en welke mensen naar buiten gaan. Zodra er een aangenaam, onaangenaam of neutraal gevoel ontstaat, dien je het als zodanig te herkennen. Hoewel het object van meditatie de gevoelens zijn, is er niet een persoon die op zoek is naar een gevoel. Mediteer altijd zonder verwachtingen. Je moet leren om naar gevoelens te kijken en er verder niets mee te doen. Op den duur zul je met het oog van wijsheid zien, dat je slechts een stroom van gebeurtenissen gadeslaat, gebeurtenissen die opkomen en weer moeten vergaan. Dat is hun ware aard, net zoals de ademhaling. Alle gevoelens, alle verschijnselen moeten weer verdwijnen zoals een streep op het wateroppervlak.

Richtlijnen voor het mediteren op de geest

Wanneer de geest in een staat van begeerte verkeert, moet je dat gewaar zijn en ook wanneer die afwezig is. Op dezelfde wijze moet je objectief opmerken wanneer de geest in een toestand van haat, begoocheling of stabiliteit is of juist niet en (na voldoende oefening) moet je de staat van vrijheid en onvrijheid van de geest opmerken. Het opkomen en verdwijnen van gedachten, emoties en sentimenten, of enige andere staat die invloed heeft op de geest, moet zorgvuldig opgemerkt, herkend en begrepen worden wanneer hij zich voordoet. Door alle toestanden van de geest te kennen, kom je tot het begrip: 'Er zijn alleen gedachten of denkprocessen, maar er is geen aanwijzing dat er een denker bestaat. Het denken ontstaat vanwege bepaalde omstandigheden; wanneer de omstandigheden ophouden te bestaan, gebeurt dat ook met de gedachte en meer is het niet.' Indien de geest op de juiste manier ontwikkeld wordt, brengt hij zegen en geluk tot stand, maar indien veronachtzaamd, komt hij eindeloos in moeilijkheden, want een wankele geest is zwak en ineffectief. Om deze reden oefenen verstandige mensen hun geest zo grondig als pikeurs hun paarden. De natuurlijke toestand van de geest zou zuiver zijn indien hij niet werd vervuild door zintuiglijke indrukken. Het oefenen van indachtigheid is bedoeld om verder verderf van de geest tegen te gaan en onzuiverheden die er tot dusver ingeslopen zijn te verwijderen. De geest die waarlijk geschoond is van hinderlijke geestestoestanden is als een heldere spiegel.

Je meditatie onderwerpen opbouwen en afwisselen

Hierna volgt een advies voor mensen die beginnen met meditatie. Het aantal weken dat genoemd wordt, is een voorbeeld waar men in het algemeen van uit kan gaan.

De eerste 3 weken

Aan te raden is om de eerste 3 weken alleen te mediteren op de ademhaling. Tweemaal per dag een minuutje of 5 is voldoende. Uiteraard speelt de oplettendheid in het dagelijks leven ook een rol.

De vierde week

In de vierde week combineer je de ademhaling meditatie met de meditatie op de geest. Mediteer bijvoorbeeld 's morgens op de ademhaling en 's avonds op de geest of andersom. Wanneer de geest te opstandig wordt, is het verstandig om de meditatie op de geest wat te reduceren. Is het reduceren nodig, spreid deze meditatie dan gewoon uit over twee of meerdere weken. Hierdoor wordt de meditatie niet te heftig en wordt het edele werk tůch gedaan.

De vijfde week

In de vijfde week (er van uitgaande dat er niet gereduceerd is in de vierde week) wissel je de onderwerpen weer af en mediteer je op de ademhaling en op gevoelens. Ook hier geldt, wanneer de gevoelens te heftig worden, het verstandig is om de meditatie op de gevoelens te reduceren, net zoals in de vierde week. Ook hier kun je dan je meditatie het beste uitspreiden over een langere periode.

Na de vijfde week

Na de eerste weken kun je de duur van de meditatie langzaam wat gaan uitbreiden, maar bedenk altijd dat het uiteindelijk niet om de duur van een meditatie gaat, maar om de kwaliteit ervan.

Na de vijfde week (er van uitgaande dat er niet gereduceerd is in de vierde en vijfde week) kun je je meditatie onderwerpen om de paar dagen wat vaker afwisselen met de meditatie op de ademhaling, de geest, gevoelens. Zoals je ziet, is de ademhaling meditatie steeds een onderdeel van je dagelijkse training. Dit is voor beginners erg belangrijk. Hierdoor blijf je de belangrijkste basis trainen.

Door de onderwerpen af te wisselen wordt meditatie leuker en raak je niet gefixeerd op bepaalde onderwerpen. Bovendien is het belangrijk dat je inzicht in verscheidene fenomenen gelijkmatig toeneemt. Zo kun je er stap voor stap vertrouwt mee raken.

Voor gevorderden is het belangrijk dat zij ook onderwerpen van de Dhamma bespiegelen, maar deze verhandeling strekt niet tot dat doel.

Opmerking

Meer leren?

RegID: Div015
Bijgewerkt op: 28 juni 2005
Auteur: Peter van Loosbroek - Ananda
Locatie: www.sleuteltotinzicht.nl
Copyright: Zie voor gebruik van deze tekst www.sleuteltotinzicht.nl/glb_copyright.htm
Overige informatie: Geen